درسنامه آموزشی تفکر و سواد رسانهای کلاس دهم
درس 10: دروازهبانی خبر
فعالیت گروهی (صفحه 81 کتاب درسی)
- فرض کنید شما عضو شورای سردبیری یک بخش خبری پنج دقیقهای در تلویزیون هستید و قرار است از میان اتفاقات و اخباری که به دستتان رسیده است، خبر تهیه کنید. ابتدا به صورت انفرادی خبرهای مورد نظر خود را مشخص کنید.
- با توجه به محدودیت زمانی (5 دقیقه) کدام عنوانهای خبری را نادیده میگیرید؟ کدامها را کوتاه و کدامها را مشروح پوشش میدهید؟
| ردیف | عنوان خبر |
|---|---|
| 1 | برای ابدیت بجنگ؛ داستان شکلگیری افسانۀ لیونل مسی |
| 2 | فهرست پرفروشترین فیلمهای طنز امسال منتشر شد. |
| 3 | کلاهبرداری سیصد هزار تتری با استفاده از تصاویر ساختهشده با هوش مصنوعی |
| 4 | ثبت جهانی الموت؛ آرزویی که پس از 25 سال به یونسکو رسید. |
| 5 | 1000 کیلومتر شنا برای نام خلیج فارس |
| 6 | پارک مشاهیر سنندج را بیشتر بشناسید. |
| 7 | روایت تکاندهنده دربارۀ دو دانشآموز جاویدالاثر مدرسۀ میناب |
| 8 | آخرین وضعیت احیای دریاچه ارومیه |
| 9 | رهبر شهید انقلاب: باید کاری کنیم که در دنیا حداقل در بین ده کشور اول در مورد هوش مصنوعی قرار بگیریم. |
| 10 | پایگاه هوایی رمات دیوید، هدف موشکهای بالستیک ایران قرار گرفت. |
| 11 | درخشش نخبگان ایرانی در المپیاد جهانی هوش مصنوعی با کسب 4 مدال |
| 12 | خبر مهم برای دارندگان کالابرگ/ فقط تا فردا مهلت دارید. |
| 13 | طول خطوط لوله گازرسانی در ایران به 462 هزار کیلومتر میرسد؛ یعنی 36 برابر قطر کره زمین |
| 14 | جشنواره بینالمللی انار در ساوه برگزار شد. |
| 15 | استفاده آمریکا از سلاح نامتعارف در لامرد بیش از صد کشته و زخمی به جا گذاشت. |
| 16 | مدیرکل محیط زیست تهران: پلنگ ایرانی در لار مشاهده شد. |
| 17 | روایتی از چگونگی حمله به ناوشکن دنا و شهادت 104 مدافع وطن |
| انتخاب ها به ترتیب اولویت | زمان |
|---|---|
- اکنون نتیجۀ کار خود را با همگروهیها به اشتراک بگذارید. آیا چگونگی چینش و پرداختن به اخبار توسط همۀ اعضای گروه یکسان است؟ دلایل خود را برای گزینش، چگونگی چینش و پرداختن به اخبار را برای همگروهیها شرح دهید.
- یک بار دیگر با توافق اعضای گروه، گزینش، چینش و میزان پرداختن به خبرها را انجام دهید و نتیجه را به کلاس ارائه کنید.
همانطور که مشاهده میکنید، هر کس برای چگونگی انتخاب و چینش خبرها بر اساس دیدگاهها و ارزشهای خود عمل کرده است؛ مثلاً کسی که اخبار سیاسی داخلی را مهمتر میداند، نسبت به کسی که ورزش برایش ارزشمند است از ترتیب متفاوتی برای چینش اخبار و اختصاص زمان استفاده کرده است.
فعالیت گروهی (صفحه 83 کتاب درسی)
به سه گروه تقسیم شوید. هر گروه صفحۀ اول یکی از روزنامههای یک روز (مانند کیهان، ایران، اعتماد، رسالت، اطلاعات، شرق و …) را بر اساس پرسشهای زیر با دقت بررسی کند؛ سپس نمایندگان هر سه گروه، یافتههای خود را برای هر پرسش به کلاس ارائه کند.
- عنوان (تیتر) اصلی هر روزنامه چیست؟
- تصویر اصلی هر کدام چیست؟
- عنوان خبرهای نیمتای بالای صفحه و عنوان خبرهای نیمتای پایین صفحه چیست؟
- در کدام خبرها از صفت استفاده شده است؟ حذف صفتها چه تأثیری بر آنها میگذارد؟ فکر میکنید چرا در برخی خبرها از صفت استفاده میشود؟
- کدام یک از رویدادها بر تعداد زیادی از افراد جامعه در زمان حال یا آینده اثر دارد؟
- کدام خبرها با اعداد و آمار بیان شده است؟ در صورت وجود چنین خبرهایی، کدام رویداد با اعداد و آمار بیشتری بیان شده است؟ آیا این اعداد دادههای خام است یا به اطلاعات تبدیل شده است؟
- کدام خبرها به اختلاف، کشمکش یا درگیری میان افراد، گروهها، کشورها با یکدیگر پرداخته است؟
- کدام خبرها به رویدادهای غیرعادی، استثنایی، عجیب یا نادر پرداخته است؟
گفتوگوی کلاسی (صفحه 84 کتاب درسی)
اکنون با مقایسۀ نتایج کار گروهها به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
چه شباهت و تفاوتی بین عنوان (تیتر ) اصلی سه روزنامه وجود دارد؟
چه شباهت و تفاوتی بین تصویر اصلی سه روزنامه وجود دارد؟
چه شباهت و تفاوتی بین خبرهای نیمتای بالای صفحه سه روزنامه وجود دارد؟
به نظر شما چه چیزی باعث تفاوتهای آنها شدهاست؟
روزنامهها و نشریات خارجی نیز از همین شیوهها استفاده میکنند. عکس صفحۀ بعد بیانگر چه چیزی
است؟
فیلم «سواد رسانهای در مطبوعات» را ببینید. شما در بررسی روزنامهها تا چه اندازه به نکات
مطر ح شده در فیلم ت ّ وجه کردهاید؟